Amanda Stewart en Machine for Making Sense

Het eerste werk dat ik van Amanda Stewart hoorde, staat op de in 1993 door Larry Wendt voor het tijdschrift Leonardo samengestelde cd Vocal Neighbourhoods. In die bloemlezing van ‘text-sound’ werk is de compositie ‘ ≠ ’ een van de opvallendste: de Australische betoont zich hier zeer origineel en helder, zowel in de tekst als in de vertolking.

Amanda Stewart woont in Sydney. Zij werd geboren in 1959 en werkt sinds de late jaren '70 op het gebied van poëzie, performance, radio, film en video. Zij was tien jaar full-time producer voor ABC Radio, onder andere op het gebied van ‘sound-art’.

In haar teksten legt Stewart via scherpe politieke en filosofische analyses de werking van de taal bloot en formuleert zo een overtuigende kritische visie op mechanismen van onderdrukking en uitsluiting. In de klinkende uitvoering creëert zij vervolgens met haar grote arsenaal aan stemtechnieken een unieke linguïstische muziek. Veel stukken combineren de ‘live’ stem met meerdere op band opgenomen sporen, waardoor een ingenieus samenstel van dialogen ontstaat. Voor het resultaat zijn klank en betekenis van de taal beide even belangrijk.

Van haar video-producties is Eclipse of the Man-Made Sun (1991) de meest recente. Hierin wordt de taal van de industrie van kernwapens en kernenergie behandeld. In 1997 voltooide zij met componist Colin Bright de opera The Sinking of the Rainbow Warrior, die werd opgevoerd in de haven van Sydney.

Amanda Stewart gaf vele performances in Australië, Europa, Noord-Amerika en Japan. Met de in Amsterdam wonende musici Anne LaBerge en Jim Meneses vormt zij het trio ‘Allos’. In 1989 stond zij mede aan de wieg van het kwintet Machine for Making Sense. Enige jaren geleden zag ik de groep in het Apollohuis in Eindhoven en was diep onder de indruk. Zo’n flitsend en lucide spel met taal en klank had ik nog niet eerder gehoord.

Op de ‘Sound Poetry Night’ van Poetry International 1998 treedt de groep als trio aan. Naast Amanda Stewart zijn Stevie Wishart en Jim Denley te horen. Wishart is leider van het ensemble voor middeleeuwse muziek ‘Sinfonye’, waarmee zij inmiddels zes cd’s maakte. In haar hedendaagse muziek maakt zij inventief gebruik van live-electronica in combinatie met haar instrumenten viool en draailier en de stem. Denley bespeelt een groot aantal blaasinstrumenten en integreert daarin op fascinerende wijze allerlei stemklanken. Machine for Making Sense presenteert een prachtige synthese van taal en muziek, een waardige afsluiting van de ‘soirée de poésie sonore’.

Jaap Blonk

Publicaties (o.a.): I/T. selected poems; ‘ ≠ ’ (1993); on second thoughts (CD, Machine For Making Sense)